Topmenu

Belichting checken? Check het histogram!

Een foto bestaat uit vele miljoenen pixels van verschillende kleuren met elk een bepaalde helderheid. Het histogram van een foto is een grafiek die laat zien hoeveel pixeltjes van een bepaalde helderheid in de foto zitten. Maar waarvoor is dat histogram eigenlijk en hoe ‘lees’ je die?

Waarvoor is het histogram handig?

Het histogram speelt een belangrijk rol bij het beoordelen of jouw foto’s te licht of te donker zijn. Het LCD-schermpje achterop de camera geeft slechts een indicatie of de foto goed belicht is, maar hierop kun je niet 100% vertrouwen. Je hebt vast wel eens gefotografeerd in de zon en gemerkt dat wanneer je de foto achterop je camera wilt bekijken, dat deze erg donker en moeilijk te zien is, terwijl de foto wel gewoon goed belicht kan zijn. Voor het beeldscherm van je computer of laptop geldt dat je niet op basis van het scherm goed kan beoordelen of de foto juist is belicht, tenzij de helderheid van het scherm ook precies goed staat. En dat is gemakkelijk gezegd dan gedaan. Daarom is het histogram een fijn hulpmiddel om tijdens het fotografen al te kunnen controleren of de foto’s goed belicht zijn of niet.

Wat is het histogram?

Het histogram van een foto is een grafiek die laat zien hoeveel pixeltjes van een bepaalde helderheid in de foto zitten. Het is belangrijk om te benadrukken dat in de grafiek van het histogram gaat om de helderheid van de kleuren en niet zozeer om de kleuren op zichzelf. Met de helderheid wordt de ‘lichtheid’ van de kleur bedoeld. Zo heb je namelijk bijvoorbeeld bepaalde donker blauwe pixels en licht blauwe pixels waarvan gezegd kan worden dat de lichtblauwe pixels een grotere helderheid hebben. Je moet bedenken dat alle mogelijke kleuren omgezet zijn naar zwart-wit, waarbij een kleur met veel helderheid een lichte (bijna witte) tint krijgt en een kleur met weinig helderheid een donkere (bijna zwarte) tint krijgt. Op die manier worden alle kleuren ‘vertaald’ naar een spectrum van zwart-grijs-wit. Het histogram kan wel in kleur opgedeeld zijn (bijvoorbeeld met een groen, blauwe en rode grafiek).

De opbouw van het histogram met zwarte, grijze en witte tinten

Hoe is het histogram opgebouwd?

De grafiek van het histogram is als volgt opgebouwd: op de horizontale lijn gaat de helderheid van donkere tinten (zwart) aan de linkerkant naar lichte tinten (wit) aan de rechterkant. Daartussen zitten vele verschillende grijstinten. De hoogte van de grafiek op de verticale as geeft de hoeveelheid pixels aan met die helderheid. Er staat geen getal bij de y-as en het gaat dus om een relatieve hoeveelheid. Hoe hoger een bepaald punt op de grafiek, hoe meer pixels met die bepaalde helderheid te vinden zijn in de foto.

Hieronder zie je een foto gemaakt van een zwart en wit vlak (een zwarte kast met daarop een wit A4’tje op precies te zijn). Je ziet dit terug in het histogram door de piek bij het zwart en een piek bij het wit. Vanwege de lichtval is het zwart niet overal even donker en het wit niet overal even licht. Daarom heeft de grafiek twee pieken in plaats van slechts 2 streepjes. De foto daarna is gemaakt van het zwarte en witte vlak met nog een streep licht grijs papier. Er is nu een derde piek te zien in het histogram. Op de laatste foto zie je tenslotte ook 4 badeendjes (wellicht herken je ze uit mijn eBook ‘Alles over Scherptediepte’). Het histogram heeft nu over de gehele x-as een uitslag, waardoor we dus zien dat de kleuren van de badeendjes zich in het midden van het histogram bevinden.

Voorbeeldfoto's met een zwart, grijs en wit vlak en het bijbehorende histogram

Zoals ik al schreef gebruik je het histogram om te controleren of een foto goed belicht is. De meeste histogrammen zullen er uit zien als een soort berglandschap, waarbij de piek veelal in het midden ligt . Dit komt omdat een gemiddelde foto’s weinig puur zwart bevat, weinig puur wit en veel kleuren die omgezet overeenkomen met midden grijs. Er is echter niet één goed of fout histogram dat elke foto hoort te hebben, omdat dit geheel afhankelijk is van de foto die je maakt en de kleuren, helderheid en hoeveelheid donkere en lichte tinten hierin. Toch kun je heel veel te weten komen over de belichting van de foto wanneer je het histogram goed leert lezen.

Overbelichting en onderbelichting herkennen aan het histogram

Een goed belichte foto heeft in de regel over de hele horizontale as een berglandschap. Dit berglandschap (met Edelweiss bloemetjes en bruingestipte koeien met bel) noem ik in dit geval even Oostenrijk. Wanneer er aan de zijkant van het histogram een (vrijwel) vlakke lijn komt, of een lijn met een paar hele kleine verkeersdrempels, dan betekent het vaak dat de foto onder- of overbelicht is. Deze vlakke lijn is noem ik in dit voorbeeld Nederland (met tulpen en zwart-witte koeien). Het is dus van belang te onthouden dat een histogram als Oostenrijk goed is, maar het is niet goed wanneer Nederland aan Oostenrijk grenst (want dat kan ook helemaal niet!).

Hieronder zie je drie keer dezelfde foto van Guus. De eerste foto is de originele foto (welke goed was belicht in de camera). Bij de twee foto’s eronder is de belichting aangepast (met -1 stop en +1 stop). In het histogram verschijnt de vlakke lijn (van Nederland) waardoor je dus op basis van het histogram kunt zien dat de foto onder- of overbelicht is.

Overbelichte foto's en onderbelichte foto's met histogram

Foto’s met veel wit of zwart

Het berglandschap hoeft niet altijd gelijk verdeeld te zijn. Soms zitten de bergtoppen meer aan de rechterkant van het histogram en soms juist meer aan de linkerkant. Wanneer er veel wit in de foto hoort te zitten (omdat je bijvoorbeeld fotografeert in de sneeuw) dan is het logisch dat het histogram een hogere uitslag heeft aan de uiterste rechterkant. Fotografeer je juist in het donker dan is het logisch dat de pieken in het histogram meer naar links ligt. Zolang in beide gevallen Nederland maar dus niet (of minimaal) grenst Oostenrijk!

Histogram waarvan de piek aan de zijkant hoort te liggen

Samenvatting uitleg histogram

Samengevat kan gezegd worden dat het histogram een heel handig hulpmiddel is om te kijken of de foto te licht of te donker is. In de regel vertoont het histogram een grafiek waarbij over de hele horizontale as een soort berglandschap getoond wordt. Een vlakke lijn in het histogram betekent vaak dat een foto over- of onderbelicht is. Het is daarbij wel belangrijk de foto te ‘vertalen’ naar de situatie van de foto, zodat je kunt verklaren waarom de pieken in het histogram soms meer rechts of links (horen te) liggen. Wil je meer weten over het histogram en welke instellingen je kiest om een goed belichte foto te maken? Dat leer je allemaal in de online fotografie cursus “Nooit Meer op de Automatische Stand Fotograferen”. Deze kun je volgen met je spiegelreflex- of systeemcamera! 

Bewaar dit artikel op Pinterest:

Lees hier lekker verder:

 

,

52 reacties op Belichting checken? Check het histogram!

  1. Jacco 1 maart 2018 at 17:01 #

    Hoi Laura,
    Bedankt voor je simpele en heldere uitleg.
    Weer wat geleerd vandaag!
    Groetjes,
    Jacco

  2. anneke 5 april 2017 at 22:13 #

    Hoi Laura, ik houd mijn histogram wel in de gaten maar dit is een jpg en vind het lastig dat als ik mijn RAW ga bewerken deze toch wat donkerder is en er dus een stuk licht ontbreekt.
    Tijdens het laden in LR is de foto nog mooi licht en daarna is hij een stuk donkerder.
    Nu kan er in LR wel veel maar vaak moet ik een stop extra (of meer) belichten. Ik heb dat liever gelijk goed. Ik kan mijn camera wel op belichtingscorrectie zetten van +0,7 maar vraag me af waarom dit zo is. Ken jij dat ook met je D750??
    Met mijn D700 stond hij standaard op -0,7.

  3. Edith Essenius 4 april 2017 at 23:54 #

    Hoi Laura,

    Geweldig uitgelegd! Knap hoor.

    Dank je wel. ?

  4. Francis 2 april 2017 at 21:12 #

    Hey Laura,
    Zeer goede en duidelijke uitleg over hoe je de histogram moet lezen , voor een mooie foto te verkrijgen.
    Groetjes,
    Francis

  5. Jo 27 december 2016 at 19:11 #

    Laura,als ik heel eerlijk ben heb ik hier eigenlijk nooit naar gekeken,dat gaat vanaf nu veranderen,dank.

  6. Linda | travellersoftheworld 27 december 2016 at 18:04 #

    Bedankt voor de uitleg, ik snap het eindelijk! Ik heb me altijd al afgevraagd hoe dit werkte

  7. Wil Tindemans 14 mei 2016 at 18:43 #

    Een heel mooie en duidelijke uitleg.
    Ga ik zeker gebruiken.
    Hartelijk dank.

    Groeten, Wil/

  8. Karin 10 mei 2016 at 22:00 #

    Hoi Laura,

    Ik vind het altijd heel leuk om jouw artikelen te lezen. Eindelijk iets opgezocht over dat histogram, waar iedereen het altijd over heeft. Erg duidelijk en helder uitgelegd. Dank je wel!!!

  9. Diane 17 november 2015 at 13:41 #

    Hoi Laura, gisterenavond op de fotocursus hebben we het gehad over het histogram. Moeilijk verhaal, dacht ik nog. Na het lezen van jouw artikel is het helemaal duidelijk geworden. Bedankt voor de Jip en Janneke-uitleg! Groeten Diane

  10. Angelique Cullens 5 augustus 2015 at 20:34 #

    Bedankt voor de begrijpelijke vertaling!

  11. Tobias 3 april 2015 at 11:16 #

    Hoi Laura,

    Ik kreeg een vraag hierover en het blijft altijd wat lastig uit te leggen aan leken. Vaak kijk ik even op jouw site hoe jij iets uitlegt in lekkere duidelijke taal en fantastische plaatjes (Oostenrijk vs Nederland, erg originele invalshoek!) zodat ik dat kan meenemen in mijn advies.

    Dus bedankt! Veel paasfotografie plezier!! (als je er aan toe komt ;))

  12. Eddie de Vries 27 januari 2015 at 17:53 #

    Zoals mijn voorgangers al aangaven, duidelijk nu!!!
    Bedankt………….

  13. Evert Mulder 16 december 2014 at 21:15 #

    Meer inzicht gekregen, maar het blijft wel veel omvattend, heb wel veel tijd nodig om dit allemaal tot uitvoering te kunnen brengen, maar hartelijk dank voor alle gegevens

  14. Jose Robinson 14 juli 2014 at 21:36 #

    weer wat geleerd , artikel is duidelijk

  15. Roelof Koops 14 juli 2014 at 17:11 #

    Prachtige uitleg. En bedankt.

  16. Frank Jaspers 20 februari 2014 at 09:58 #

    simpel en duidelijke uit leg

  17. Linda Steenhuis 30 januari 2014 at 15:17 #

    Duidelijke uitleg super blij mee!!

  18. Joop Lenting 21 december 2013 at 14:59 #

    Dank je! Nu begrijp ik het!

  19. Paul D. Van de Velde 20 december 2013 at 20:09 #

    Hèhè, eindelijk begrepen. Dit is tenminste duidelijk uitgelegd.

  20. Ina Bouhuijzen 12 december 2013 at 18:16 #

    Heel duidelijk en begrijpelijk!

  21. Jan Keizer 8 december 2013 at 16:37 #

    hallo

  22. Ceth 3 november 2013 at 17:54 #

    Laura
    compliment op de wijze waarop je het uitleg,
    geen geneuzel over low-en heykeys.

    Simpel, duidelijk en met humor

  23. Hans Dekker 3 november 2013 at 12:12 #

    Een hele duidelijke uitleg. Heel hartelijk bedankt Laura.

  24. Eric 28 oktober 2013 at 19:18 #

    Hallo Laura,

    Wat een heerlijke en eenvoudige uitleg…zo ga je alles beter begrijpen en er meer lol aan beleven.

    Gr. Eric

  25. Lia van Hamont 28 oktober 2013 at 07:40 #

    wat fijn, dat je op deze uitleg kan krijgen over fotografie, ik ben er blij mee. iedere keer iets meer te ontdekken

  26. Lia van Hamont 28 oktober 2013 at 07:40 #

    wat fijn, dat je op deze uitleg kan krijgen over fotografie, ik ben er blij mee. iedere keer iets meer te ontdekken

  27. Christel 12 oktober 2013 at 19:17 #

    Hallo Laura,
    Wat fijn dat ik je site ontdekt heb, ik kom niet uitgelezen
    en het is allemaal zo duidelijk. Waar ik al jaren niet uit kwam
    werd me eindelijk duidelijk. Hij komt zeker bij mijn favorieten.

    Heel hartelijk dank!

    Vriendelijke groet….Christel

  28. Paul de Munk 3 augustus 2013 at 10:34 #

    Hele duidelijke website met goede en handige fototips.
    Fotocompositie deed ik al volgens de twee verschillende snedes,maar nu begrijp waarom de foto zo beter tot zijn recht komt.
    Laura bedankt groetjes Paul de Munk

  29. Harm Schinkel 18 juli 2013 at 10:44 #

    Laura,
    Zoals ik bij veel van jouw artikelen merk “het is een genot om te lezen”. Altijd een heldere uitleg in begrijpelijke taal.
    Bbedankt weer voor deze mooie uitleg.
    Harm

  30. Anja Smulders 17 juli 2013 at 19:12 #

    Dank voor deze duidelijke uitleg, ga nu echt er op letten.

  31. Adri 16 april 2013 at 16:18 #

    Hoi Laura,

    Een duidelijk uitleg, maar bij de twee laatste twee voorbeelden is volgens de histogrammen sprake van een forse over- resp.. onderbelichting en is er sprake van clipping.
    Dan is het zaak de foto te beoordelen of er geen kritische onderwerpen overbelicht of onderbelicht zijn.
    In de eerste foto lijkt de lucht overbelicht, hetgeen in deze foto niet zo belangrijk is.

  32. Willemdingler 27 maart 2013 at 12:17 #

    Duidelijke uitleg Laura daar kan ik wat mee dank daarvoor

    Willem

  33. Willem Dingler 27 maart 2013 at 11:08 #

    met deze uitleg kan ik met de histogram nog beter werken

  34. Eva Scheltjens 6 februari 2013 at 20:11 #

    eindelijk snap ik het een keer!!!

  35. Gerrit van den Bosch 12 augustus 2012 at 00:18 #

    Hoi Laura. De histogram die je op je camerascherm ziet is altijd gebaseerd op de in de camera gegenereerde (en dus door de camerasoftware bewekte) JPG file. Als je in RAW schiet zie je dus niet de histogram van je RAW file, maar het blijft wel een redelijke indicatie van je foto natuurlijk.

  36. Hans Alblas 16 juli 2012 at 09:25 #

    duidelijk uitgelegd, bedankt.

  37. Marco Zandvliet 18 mei 2012 at 14:56 #

    zelfs voor mij heel duidelijk dank je

  38. Theo Willems 5 mei 2012 at 14:25 #

    Mooie duidelijke uitleg

  39. Donald Willemsen 5 mei 2012 at 06:28 #

    Met het lezen van de uitleg is het me allemaal duidelijker geworden en zal ik het histogram in de nabewerking beter kunnen gebruiken.

  40. kim 20 april 2012 at 15:29 #

    Wat kan jij dit toch helder uitleggen zeg, mijn complimenten!
    En, dank je wel weer…

    Ik heb trouwens regelmatig hoge pieken in het midden van mijn histogram (echt hoog!) en aan de zijkanten een soort heel laag kabbelend meertje… (echt laag) … zijn de middentonen dan gewoon erg helder?

    groetjes van kim

  41. Tjen Dezutter 27 maart 2012 at 19:45 #

    laura Ik vind de foto met 1/3 stopje onderbel . niet mis !
    tjen dezutter

  42. Willy Nabuurs 27 maart 2012 at 15:16 #

    een heel mooie uitleg, bedankt

  43. Ramon Slomp 20 maart 2012 at 07:52 #

    Mooi uitgelegd. Duidelijk in Jip en Janneke taal. Zo snap ik het tenminste. Bedankt.

  44. Anna Kroon 12 maart 2012 at 00:10 #

    Ik heb een vraag over histogram bij het plaatje van oostenrijkse en nederlandse koe. Moet ik in zo’n geval gaan overbelichten om het bereik te rekken?

    • Laura 16 oktober 2015 at 09:51 #

      Hoi Anna,
      wanneer je een histogram met Oostenrijk links en rechts Nederland krijgt, dan moet je de foto inderdaad gaan overbelichten om het histogram er helemaal als Oostenrijk uit te laten zien.

  45. Ben 7 maart 2012 at 21:36 #

    Wat een heldere uitleg in Jip en Janneke taal.

  46. Karin 7 maart 2012 at 21:07 #

    Erg duidelijk. Hier leer ik veel van, bedankt.

  47. Peter van den Berg 7 maart 2012 at 20:30 #

    Weer een mooie duidelijke uitleg. Is Fotoclub Veghel weer blij mee !
    Groet,
    Peter

  48. Rob Tijs 7 maart 2012 at 11:38 #

    Goedemorgen,

    Een duidelijk verhaal over het “lezen” en “bewerken” van een histogram.

    Groet,
    Rob

  49. Riet van den Berg 7 maart 2012 at 10:16 #

    Hallo Laura,
    Wat een heldere uitleg van het histogram. Daar kan ik wat mee.
    Dank je wel
    Riet

Geef een reactie