Topmenu

Het gouden uurtje: zonlicht bij landschapsfotografie

Licht kan zeer bepalend zijn bij het fotograferen van een landschap. In dit artikel lees je over de invloed van zonlicht op de sfeer en over het gouden uurtje bij landschapsfotografie!

Wanneer de zon opkomt, staat deze laag aan de hemel. Gedurende de dag komt de zon steeds hoger, tot een hoogtepunt, waarna deze weer lager gaat. Tenslotte gaat de zon weer onder. De hoogte van de zon heeft invloed op de lengte van de schaduwen en heeft daarmee ook een belangrijke invloed op de sfeer in een foto.

Hoog zonlicht geeft vaak harde contrasten in een foto. Delen waar het zonlicht op valt worden licht, delen in de schaduw worden erg donker. Deze grote contrasten zijn vaak erg lastig voor je camera om te registeren. Het resultaat kan daarom soms overbelichte delen geven, of delen die juist zo donker zijn dat je er geen structuren meer in kunt zien. De foto kan je ook een plat gevoel geven, en zijn de kleuren vaak fletser. Hieronder zie je drie foto’s gemaakt in Toscane, waarbij de foto steeds later op de dag is gemaakt.

Toscane: landschapsfotografie in de ochtend. Zelfs in de zomer is om half 11 het licht al vrij hoog

Ook in de zomer staat om half 11 de zon al vrij hoog, te zien aan de korte schaduwen onder de wijnranken.

Toscane in de middag: om half 1 staat de zon hoog, de kleuren zijn fletser

Om half 1 staat de zon hoog aan de hemel. Dit zorgt voor wat fletse kleuren, en het kader van de bladeren is geheel zwart geworden door dit hoge zonlicht.

Toscane in de avond: het zonlicht heeft een mooie warme gloed

Om 8 uur ’s avonds is de zon warmer van kleur. 

Wanneer de zon lager aan de hemel staat is het verschil tussen licht en donker (en daarmee het contrast) minder groot, mits er geen sprake is van tegenlicht. Het lage zonlicht geeft meer schaduwen en kan, vooral als het licht van opzij of van achteren komt, de natuur daarmee meer diepte geven. In de zomer staat de zon hoger aan de hemel dan in de winter, waardoor je in de winter eerder lange schaduwen krijgt.

Het gouden uurtje (dat niet altijd een uur duurt)

Ook de kleur van het zonlicht is bepalend voor de sfeer en verandert gedurende de dag. Aan het begin van de dag heeft de zon een warme gloed, evenals vlak voor zonsondergang. Dit is het sterkst in het uur na zonsopgang en het uur voor zonsondergang. Deze twee momenten worden daarom ook wel ‘het gouden uurtje’ genoemd. Het zonlicht is dan erg geel van kleur en geeft de foto een warme sfeer. Het tijdstip van het gouden uurtje kun je opzoeken in Vink’s Zonnewijzer, waarbij je ook ziet dat het gouden uurtje niet exact een uur duurt.

Hieronder zie je twee landschappen in Frankrijk welke gefotografeerd zijn met hoog zonlicht, dus midden op de dag, en met laag zonlicht, aan het eind van de dag.

Middagzon bij landschapsfotografie Frankrijk

De middagzon geeft een korte schaduw.
Het gouden uurtje bij landschapsfotografie geeft lange schaduwen

 De avondzon is warmer van kleur en geeft een lange schaduw.

Bij de eerste foto komt het licht van rechts, maar staat de zon wel vrij hoog. Bij de tweede foto staat de zon aan de linkerkant. Aan de langere schaduw kun je zien dat deze foto later op de dag gemaakt is.

Om de vergelijking tussen beide foto’s te maken is de belichting zo ingesteld dat de delen van de hooibalen in de schaduw gelijk zijn. De lucht van de tweede foto is daardoor donkerder, en heeft een mooi donkere blauwe kleur. Het is niet te missen dat bij de tweede foto de kleur van het licht veel warmer is.

Deze warme kleur is niet in de nabewerking gedaan. Het is wel mogelijk om een warme gloed in de foto te krijgen door de witbalans aan te passen. Zou je dit doen met de eerste foto met middag, dan zul je echter zien dat het resultaat heel onnatuurlijk overkomt.

Witbalans warmer gemaakt om avondzon effect te creëren werkt niet

De aangepaste witbalans in de hoop om het warme zonlicht na te bootsen, geeft een vreemd eindresultaat.

Zonnebloemenveld fotograferen

Een ander voorbeeld zijn onderstaande foto’s van een zonnebloemlandschap. Bij de eerste foto komt de zon van links en staat ze hoog aan de hemel. Toen ik bij toeval op de snelweg langs dit zonnebloemenveld kwam, moest ik er gewoon een foto van maken! Ik nam de eerste afslag en had 45 minuten nodig om over kleine wegen de juiste plek te vinden. Toen ik deze eindelijk had gevonden en de foto’s had gemaakt, vond ik dat deze, ondanks alle moeite, toch nog iets misten. Ik was er dus niet helemaal tevreden over.

De laatste avond voor mijn vertrek reed ik -opnieuw bij toeval- langs hetzelfde veld. Dit keer stond de zon een stuk lager aan de hemel. Ik wist de weg naar het zonnebloemenveld nu snel te vinden en enkele minuten later stond ik weer op dezelfde plek te fotograferen. Het zonlicht scheen mooi door de zonnebloemen heen. De foto heeft hierdoor in mijn ogen niet alleen meer diepte, maar ook meer sfeer. Vanwege het tegenlicht zijn de contrasten in deze foto hoger. Door deze contrasten ontstaan er meer donkere delen, zoals tussen de zonnebloemen en de bomen aan de rechterkant, maar hierdoor krijgt de foto wel meer diepte.

Zonnebloemen in de middag gefotografeerd: de foto oogt plat

 Deze zonnebloemen zijn gefotografeerd in de middag. De kleuren zijn door fel, maar de foto oogt plat en er ‘mist iets’ voor mijn gevoel.

De avondzon die van achter door de bladeren schijnt geeft veel meer sfeer en diepte aan de foto

Door het warme zonlicht dat van achter door de zonnebloemen schijnt, heeft de foto veel meer sfeer.

De bronzen minuut: net na zonsopkomst en net voor zonsondergang

Hoewel het nergens anders zo wordt genoemd, vind ik bovendien dat in het gouden uurtje ook nog de bronzen minuut zitten. Direct na zonsopkomst heeft zonlicht namelijk heel kort een rode, bronzige gloed. Hetzelfde geldt voor de minuut voordat de zon ondergaat. Het effect hiervan is vaak ook nog zichtbaar in de rood en roze gekleurde wolken.

Bronzen minuut net na zonsopkomst in Madeira

Net na zonsopkomst geeft de zon een brons-rode gloed over het landschap.

De wolken weerkaatsen de rode gloed van de bijna opkomende zon (Eindhoven).

 

Kan je alleen maar goede landschapsfoto’s maken tijdens het gouden uurtje?

Absoluut niet! Het is niet zo dat een warm zonlicht en/of lange schaduwen noodzakelijk zijn voor een goede landschapsfoto. Kijk maar naar de foto’s hieronder, waarbij er duidelijk geen (vroege) ochtend- of avondzon was.

Deze foto is in de middag gemaakt

Het goudenuurtje is geen vereiste voor mooie landschapsfoto's

“Het gouden uurtje is zeker geen vereiste voor mooie landschapsfoto’s, maar kan een foto wel een totaal andere sfeer geven”

Belangrijker is dat je je bewust bent van de invloed van zonlicht op een landschapsfoto en je op basis hiervan beslissingen kan maken. Misschien ben je al helemaal tevreden met de foto zoals jij ‘m hebt gemaakt met een hoog staande zon. Het is helemaal afhankelijk van de situatie en de sfeer die je neer wilt zetten en ook nog eens afhankelijk van smaak!

Het kan zijn dat je over een foto denkt “Hmmm.. er mist nog iets, ik ben nog niet tevreden, het kan nog beter”. Misschien is het dan de kleur van het zonlicht en/of de richting van het licht die je landschapsfoto kan verbeteren. In dat geval kun je beslissen op een ander moment de foto opnieuw te maken. Het is dan wel belangrijk dat je op het juiste moment op de juiste bent plaats, al is dat natuurlijk niet altijd mogelijk.

Blauwe uurtje

Naast het gouden uurtje heb je ook het blauwe uurtje. Deze periode komt ’s avonds na het gouden uurtje, waarbij de lucht eerst helder blauw wordt voordat deze helemaal zwart wordt. Lees hier tips voor het fotograferen tijdens het blauwe uurtje.

,

12 reacties op Het gouden uurtje: zonlicht bij landschapsfotografie

  1. Marielle 11 februari 2016 at 09:28 #

    Ik wil zo’n prachtige weerspiegelingsopname maken met vlak water. Kun je hier nog invloed op uitoefenen of moet je geluk hebben met het water? (Een lange sluitertijd is volgens mij bijna niet mogelijk overdag met veel licht, of wel?)

  2. Ad 6 februari 2016 at 12:09 #

    Ik heb er nog geen ervaring mee, maar zou graag tijdens het blauwe uurtje, ’s avonds, ’s nachts willen gaan fotograferen. Ook zou ik graag met lange sluitertijden willen spelen om bijvoorbeeld stromend water zacht te maken. Mijn vraag: Hoe bepaal je de sluitertijd wanneer dat langer is dan je camera aankan, bulb dus.

    • Laura 6 februari 2016 at 12:10 #

      De juiste sluitertijd moet je dan letterlijk berekenen aan de hand van het aantal stops licht. De uitleg hierover geef ik in de online cursus.

  3. Chantal De Vos 4 augustus 2015 at 16:25 #

    heel bedankt Laura klaar en duidelijk en leerrijk

  4. Ivo Mangelschots 30 maart 2015 at 22:01 #

    Enorm bedankt, zeer leerrijk!

  5. Ruben 8 juli 2014 at 21:13 #

    Waar is die foto van het bergmeer gemaakt. Ik heb het idee dat ik daar ooit ben geweest…

    • Laura 10 juli 2014 at 09:26 #

      Hoi Ruben, dat is de Lunersee in Brandnertal in Oostenrijk! Ik kom hier heel graag!

  6. Mieke Schuwirth 24 april 2014 at 05:37 #

    Weer bedankt Laura. Zou je misschien ook eens aandacht willen besteden aan wolkenluchten. Hoe fotografeer je die het beste?

  7. Estrella 14 maart 2014 at 23:29 #

    Met het mooie weer van de afgelopen dagen, heb ik veelvuldig gebruik gemaakt van het gouden uurtje. Ik gebruik overigens ook een handige app waarmee ik precies kan zien wanneer het ‘magic hour’ is, hoe laat de zon onder gaat en tot hoelang het duurt.

  8. Daniel Vangheluwe 12 maart 2014 at 13:26 #

    Het is zeker interessant

  9. leen chardonnens 11 maart 2014 at 22:24 #

    hij is weer super en zeer leerzaam bedankt.
    gr leen

Geef een reactie