Creatief met diafragma: van een lamp of de zon een stervorm maken

Wil je de lamp van een lantaarnpaal of de zon op de foto laten schitteren als een ster? In dit artikel lees je de stap-voor-stapuitleg hoe je dit doet met het diafragma. Dit zogenaamde sunstar-effect is een simpele maar krachtige techniek om je foto’s net dat beetje extra sprankeling te geven. Het maakt niet uit of je ’s avonds lantaarnpalen fotografeert of overdag de zon: met een klein diafragma (en een aantal aandachtspunten) geef je de foto een creatief effect.

Eén van de dingen die ik zo mooi vind aan fotografie, is dat je de werkelijkheid vastlegt, maar tegelijkertijd de mogelijkheid hebt om die werkelijkheid er nét iets anders uit te laten zien. En de stervorm van lampen is hier een mooi voorbeeld van.

Het werkt zo.

Als je ’s avonds naar een lantaarnpaal kijkt, dan zie je waarschijnlijk gewoon een lichtbol of de vorm van de lamp. Als je iets met je ogen knijpt, en door je wimpers spiekt, dan kan het zijn dat diezelfde lichtbron meer een stervorm heeft. Zo werkt het ook in de fotografie.

Door te fotograferen met een kleiner diafragma (kleiner maken = hoger getal) kun je een lichtbron als stervorm op de foto vastleggen. Welke diafragma-waarde je hiervoor precies nodig hebt, hangt van verschillende factoren af. Denk hierbij aan het type lichtbron, maar ook het objectief waarmee je fotografeert.

Een handige vuistregel: begin met een diafragma van f/11. Is de lichtbron dan nog niet voldoende veranderd in een stervorm? Verklein het diafragma steeds meer, zoals naar f/14, f/16, f/20. Net zolang tot je het gewenste effect hebt bereikt.

Ik zal je eerst een paar voorbeeldfoto’s van avondfotografie laten zien, en je daarna nog wat extra tips geven voor deze truc bij de zon. 

Lampen van lantaarnpalen in stervormen veranderen

Zon in stervorm veranderen met behulp van het diafragma

Het sunstar-effect is niet beperkt tot avondfotografie en lampen van lantaarnpalen. Je kunt dit creatieve effect ook overdag toepassen bij de zon! Het is wel belangrijk dat de zon niet te groot in beeld staat, want hoe kleiner de lichtbron, hoe makkelijker deze verandert in een stervorm.

Maar wat als de zon wel groot in beeld staat en je het diafragma niet kleiner kunt maken? Probeer dan te fotograferen met meer groothoek (uitzoomen, kortere brandpuntsafstand). Zo wordt de zon relatief kleiner.

Levert dat nog niet het gewenste resultaat op? Dan is de laatste optie dat je de zon ergens deels achter plaatst, zoals een gebouw, een muur of tussen de takken en bladeren van een boom. Door de lichtbron zo deels te ‘verstoppen’, komt-ie kleiner in beeld en ontstaat het stereffect makkelijker. Soms voldoet zelfs f/8 dan al.

Samengevat: zo verander je de lichtbron in een ster

Om van een lamp, kerstverlichting, de zon of een andere lichtbron op de foto een ster te maken, fotografeer je met een klein diafragma. Hoe kleiner de lichtbron in beeld, hoe sneller deze in een ster verandert.

Is de lichtbron te groot en kun je het diafragma niet kleiner maken? Fotografeer dan met meer groothoek (zodat de lichtbron relatief kleiner in beeld komt) of kies je standpunt zo dat je de lichtbron kleiner maakt door deze deels achter een object te plaatsen. 

Wil je meer weten over diafragma, dit sunstar-effect (en wáárom dit gebeurt) of lensflare? Of misschien over andere creatieve fotografietechieken of (flits)licht? Dan is het boek Iedereen FotoSMART echt iets voor jou. In het boek worden meer dan 150 fotografiebegrippen slim uitgelegd, zodat jij met die kennis jouw foto’s kan verbeteren.

Lichtbron in een andere vorm veranderen?

Wist je trouwens dat je lichtbronnen niet alleen in een ster kan veranderen, maar ook in een andere vorm – zoals hartjes of een halve maan? Hoe dat werkt leer je in het artikel over bokeh-figuren. Daar vind je een uitgebreid stappenplan voor een Do It Yourself Bokeh Kit, waarmee je de vorm van onscherpe lichtbronnen verandert in coole figuren.