Topmenu

Wat is de brandpuntsafstand van een objectief?

Elk objectief heeft een bepaalde brandpuntsafstand. Maar wat is dit precies? En hoe beïnvloedt de brandpuntsafstand van het objectief het beeld dat je fotografeert? Dat lees je in dit artikel. Ook wordt het verschil uitgelegd tussen een objectief met een vaste brandpuntsafstand en een objectief met een variabele brandpuntsafstand, en de voordelen van elk.

Wat is de brandpuntsafstand?

De brandpuntsafstand van een objectief is “de afstand in millimeters van het objectief waar lichtbundels samen komen (brandpunt)”. Klink ingewikkeld, en ik versimpel het vaak door te zeggen “de afstand in millimeters tussen de sensor van de camera en het midden van het objectief”. Klinkt dat je ook nog te technisch? Geen paniek, je mag het eigenlijk ook gelijk weer vergeten. Belangrijker is dat je begrijpt wat de brandpuntsafstand van een objectief doet met het beeld dat je fotografeert.

Het is namelijk zo dat hoe lager het getal van de brandpuntsafstand, hoe meer je ziet. Dit noemen we groothoek.

Hoe hoger het getal van de brandpuntsafstand, hoe meer het beeld dichterbij gehaald wordt. Je hebt dan meer zoom.

De brandpuntsafstand bepaalt dus hoeveel er in beeld wordt gezet. Een camera met een groothoeklens met een brandpuntsafstand van 14mm geeft daarom een heel ander beeld dan een telelens van 300mm.

Bij een brandpuntsafstand van 14mm heb je veel groothoek

Bij een brandpuntsafstand van 14mm heb je veel groothoek

Gefotografeerd vanaf dezelfde plek; bij een brandpuntsafstand van 300mm is het badeendje nu groot in beeld

Het badeendje werd nu vanaf dezelfde plek gefotografeerd met een brandpuntsafstand van 300mm; het badeendje is nu groter in beeld.

Hoe hoger het getal van de brandpuntsafstand, hoe meer het beeld ingezoomd wordt

Hoe hoger het getal van de brandpuntsafstand, hoe meer het beeld ingezoomd wordt

Zoom objectief vs prime objectief (vaste brandpuntsafstand)

Objectieven kun je qua brandpuntsafstand indelen in zoomlenzen en primes. Primes zijn objectieven met een vaste brandpuntsafstand. Een populair en veelgebruikt objectief  met een vaste brandpuntsafstand is de 50mm lens (waarvan ik vind dat elke fotograaf die zou moeten hebben). Omdat de brandpuntsafstand niet veranderd kan worden, betekent dit dat je niet kan inzoomen door aan het objectief te draaien. Wil je meer in beeld? Dan moet je een paar passen naar achteren doen. Wil je minder in beeld? Dan moet je dichterbij het onderwerp komen.

Tegenover de prime objectieven staan dus de objectieven waarmee je wel kunt zoomen. Op het objectief zie je dan ook twee brandpuntsafstanden staan, bijvoorbeeld 24-70mm. Dit betekent dat je met dit objectief kunt fotograferen van 24mm en kunt inzoomen tot maximaal 70mm. Het voordeel is dat je vanaf dezelfde positie dus meerdere foto’s kunt maken met een verschillende uitsnede. Er zijn genoeg situaties waarin het niet mogelijk is om bijvoorbeeld dichterbij te komen en dan is een zoomobjectief een uitkomst.

Het linker objectief is heeft een vaste brandpuntsafstand; 50mm. In het midden staat een objectief met een brandpuntsafstand van 24mm tot 70mm. Hiermee kun je dus zoomen.

Het linker objectief is heeft een vaste brandpuntsafstand; 50mm. In het midden staat een objectief met een brandpuntsafstand van 24mm tot 70mm. Hiermee kun je dus zoomen.

Voordeel van objectieven met een vaste brandpuntsafstand

Het voordeel van lenzen met een vaste brandpuntsafstand is dat ze vaak scherper zijn dan zoomlenzen. Dit is te verklaren door de verschillende lenselementen. Bij een zoomlens moeten deze voor verschillende brandpuntsafstanden op elkaar afgestemd worden, maar bij een primelens hoeven de lenselementen maar voor één afstand afgesteld te worden. Bij een primelens kan dit dus veel preciezer, waardoor de lens scherper is. Om die reden kiezen veel fotografen er voor om vaker van prime objectief te wisselen, dan te fotograferen met één zoomlens. Overigens is dat natuurlijk niet altijd praktisch…

Cropfactor: werkelijke brandpuntsafstand berekenen

De brandpuntsafstand die op een objectief staat is niet altijd de werkelijke (effectieve) brandpuntsafstand. Dit heeft te maken met de grootte van de sensor van de camera. Heb jij een camera met een sensor die kleiner is dan 35mm (fullframe), dan kun je de werkelijke brandpuntsafstand berekenen door het getal op het objectief te vermenigvuldigen met de zogenaamde cropfactor. De cropfactor wordt berekend op basis van de grootte van de sensor en vind je vaak terug in de handleiding van je camera.

Bereken de effectieve brandpuntsafstand:

Wat is de cropfactor van de camera
Wat is de brandpuntsafstand (in mm)
Effectieve brandpuntsafstand (in mm)

Een Nikon D90 heeft bijvoorbeeld een cropfactor van 1,5. Dit betekent dat een objectief met een brandpuntsafstand van 200mm op deze camera in feite (1,5×200) 300mm is. Je kunt in feite gratis ‘verder’ zoomen. Handig als je bijvoorbeeld op safari bent en wilde dieren gaat fotograferen. Daartegenover staat dat je minder groothoek over houdt, wat weer nadelig kan zijn als je landschappen wilt fotograferen.

Weet je niet wat de cropfactor is van jouw camera? Zoek deze op of breken deze metde cropfactorcalculator!

Meer weten over de brandpuntsafstand, cropfactor of objectieven?

Meer weten over dit onderwerp? Volg dan de online fotografie cursus “Nooit Meer Op De Automatische Stand Fotograferen”. Hierin leer je alles wat je moet weten over objectieven en het resultaat ervan op de foto. Zo leer je ondera ndere

  • welke brandpuntsafstand je voor welke type fotografie nodig hebt;
  • welke invloed de brandpuntsafstand van het objectief nog meer op de foto heeft (behalve de mate van zoom);
  • waarom je te maken hebt met de cropfactor als je geen fullframe camera hebt;
  • hoe de cropfactor berekend wordt;
  • waarom er zoveel verschillende objectieven zijn;
  • waar je op moet letten bij de aanschaf.

Online Fotografie Cursus Nooit Meer Op De Automatische Stand Fotograferen

Meer leren over objectieven?

In de online fotografie cursus Nooit Meer Op De Automatische Stand Fotograferen leer je over de verschillende objectieven voor je camera, welke lens je wanneer gebruikt, waar je op moet letten als je een nieuw objectief koopt en nog veel meer.

Meer informatie

Volg jij mij al op Instagram?

Bewaar dit artikel op Pinterest:

Lees hier lekker verder:

 

, ,

31 reacties op Wat is de brandpuntsafstand van een objectief?

  1. Henk 28 juli 2017 at 14:48 #

    Een probleem waar ik op vakantie tegenaan ben gelopen is dat ik gebouwen/tempels (Thailand) niet volledig op de foto krijg.

    Vaak moet ik van grote afstand fotografen of de Groothoek mode via Scene gebruiken (terwijl ik het liefst fotos maak in de M Modus)

    Dit lijkt mij dit een brandpuntafstand issue?

    Ik maak gebruik van een systeemcamera Olympus OM-D E-M10 met het objectief
    OLYMPUS M.ZUIKO DIGITAL ED 12-50MM 1:3.5-6.3 EZ
    Ik zoek eigenlijk een allround objectief

    Voor zoom maak ik gebruik van Olympus M.Zuiko Digital ED 40-150mm 1:4.0-5.6 R

    • Laura 28 juli 2017 at 16:06 #

      Hoi Henk, dat klinkt inderdaad als een brandpuntsafstand issue. Ik weet niet wat de groothoekmodus is, het klinkt als een digitale oplossing. Als je vaker meer groothoek wilt, dan moet je dus kijken voor een lens met een kortere brandpuntsafstand dan de lenzen die je al hebt.

    • Peter 22 augustus 2017 at 08:54 #

      Dag Henk,

      Ik werk ook met een Olympus OM-D, samen met het Olympus 14-150 zoom objectief. Doe de waarde van dit objectief maal twee en je hebt wat vroeger gelde voor kleinbeeld film, dus 28-300. Een handig ezelsbruggetje.

  2. AMijnes 26 juli 2017 at 17:34 #

    beste Laura,
    mag ik vragen welke groothoeklens heb jij?
    met vriendelijke groet,
    AMijnes

    • Laura 26 juli 2017 at 19:58 #

      Jawel, dat mag. Ik heb een 14-24mm van Nikon.

  3. Mandy 21 juni 2016 at 21:11 #

    Hallo Laura,

    Ik heb even een vraag. Ik heb op je blog het formulier calculator brandpuntsafstand & cropfactor ingevuld. Kennelijk is de cropfactor van mijn camera 1.54.

    Ik heb zelf een Nikon 5200, met een lens 18-140 mm.
    Nu vraag ik mij af wat ik moet invullen bij ‘wat is de brandpuntsafstand’? De 18 de 140 of iets wat er tussenin zit? Ik ga binnenkort op reis dus ik wil mij goed voorbereiden.

    Groetjes,

    Mandy

    • Laura 21 juni 2016 at 21:15 #

      Je vult het getal in dat je wilt berekenen. Dus als je wilt weten waarmee jouw 18-140mm lens overeenkomt, dan vul je eerst de 18 in en daarna de 140 :)

  4. Joost 6 april 2016 at 13:51 #

    Top uitleg, precies waar ik zoek was

  5. Anton van der Steen 9 februari 2016 at 12:14 #

    Geweldig mooie uitleg, dank je daar voor

  6. Hilal 30 januari 2016 at 22:25 #

    Heel tof dat ik de natuurkundeles kon uitleggen, doordat ik dit artikel al eerder had gelezen!

  7. Patrick de Witt 17 juli 2015 at 17:43 #

    Bedankt voor de goede Jip en Janneke uitleg. Op deze manier bereik je een grote groep mensen die willen, maar vaak worden afgeschrikt door te veel technische diepgang ineens. Goede visualisatie van het inzoomen en de brandpuntafstand, simpel en duidelijk.

  8. Joske 16 april 2015 at 12:43 #

    Grappig dat er altijd mensen zijn die denken alles beter te weten…

    Volgens mij is het doel van Laura om de amateur fotograaf een flink eind op weg te helpen. Vanuit dat perspectief is het een helder en duidelijk verhaal. Wij snappen allemaal wel dat er altijd uitzonderingen zijn.

    • Laura 16 oktober 2015 at 10:41 #

      Dankjewel Joske! Door het bewust weglaten van sommige uitzonderingen of details hoop ik de materie zo makkelijk mogelijk te maken voor de beginner.

  9. Henri Steenman 14 april 2015 at 06:12 #

    Wederom een overduidelijke uitleg.

  10. Lisanne 11 april 2015 at 17:57 #

    Hoi Laura,

    Dankjewel hiervoor… Het zou dus zo kunnen zijn dat als een lens een vaste aantal mm heeft, door de brandspuntafstand een ander mm krijgt?
    En heb je een artikel over, ik weet niet hoe het heet maar op deze foto’s zit de functie rechtsonderaan: [link verwijderd, niet toegestaan naar plaatjes] Naast CF, net naar links en naar boven, Boven info dus. Je kunt uit 3 kiezen…

    Groetjes Lisanne

    • Laura 16 oktober 2015 at 10:41 #

      Een vaste lens kan een andere ‘werkelijke brandpuntsafstand’ hebben door de cropfactor die ik heb geschreven. Meer hierover en over wat jij aanwees in het plaatje wordt heel uitgebreid uitgelegd in de online cursus.

  11. Joke Petit 11 april 2015 at 09:40 #

    Weer wat geleerd, dank je wel Laura, groetjes, Joke

  12. Arjan 11 april 2015 at 10:00 #

    De misverstanden over de cropfactor lijken wel onuitroeibaar. De brandpuntafstand van een verwisselbare lens verandert niet als je een lens op een cropfactor camera gebruikt. Fysiek blijft het natuurlijk het zelfde ding. Een camera met zogenaamde cropfactor benut een kleiner deel van de beeldcirkel omdat de sensor kleiner is dan die van een full-frame (kleinbeeld formaat). Dat is alles.
    Met de cropfactor kun je berekenen wat de vergelijkbare lens (beeldhoek of brandpuntafstand) is op het sensor formaat waarmee je werkt ten opzichte van wat het op full-frame is. Het zogenaamde full-frame equivalent.

    • Laura 16 oktober 2015 at 10:38 #

      Wat jij de fullframe equivalent noemt, noem ik de ‘werkelijke brandpuntsafstand’. Andere benaming maar komt op hetzelfde neer.

      • Lisanne 16 oktober 2015 at 10:43 #

        Ben ik voor aan het sparen maar met minder als een normaal studentenbudget…. Dus vandaar de vraag, want de cursus lijkt me echt leerzaam!

      • Erik 9 maart 2018 at 01:48 #

        Beste Laura,

        Je legt in het artikel een aantal zaken goed uit. Maar Arjan heeft een 100% punt over het stukje “Cropfactor: de werkelijke brandpuntsafstand berekenen”.
        Je omrekening klopt wel, maar de bewoording erbij niet.

        De term “werkelijke brandpuntsafstand” is een misleidende en onjuiste term die je veel op internet tegenkomt als het over cropfactor gaat. Arjan legt het perfect uit. Op welke camera (sensor) je een objectief ook schroeft, de brandpuntsafstand verandert nooit.

        En je kan full-frame equivalent niet zomaar opeens “werkelijke brandpuntsafstand” gaan noemen. Dat is enorm verwarrend/misleidend/incorrect. Het draagt alleen maar bij aan de misinformatie op internet over dit onderwerp. Want een lens heeft maar 1 werkelijke brandpuntsafstand en die verandert nooit!

        Je gaat water ook niet opeens “werkelijke soep” noemen. Het heeft iets met elkaar te maken, maar het zijn 2 verschillende dingen. Je uitleg heeft iets te maken met de klok horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt. En het is ook geen reclame voor vinkacademy.

        Het klinkt misschien bruut. Maar hopelijk stemt het tot nadenken. Wees niet al te overtuigd van je eigen gelijk, maar lees er nog eens iets over. Woorden doen er soms wel toe. Zeker als je er mensen (ongetwijfeld onbedoeld) mee op het verkeerde been zet. Succes!

  13. Corrie De Mooij 10 april 2015 at 19:29 #

    Fantastisch uitgelegd, geniet trouwens erg van alle info van jou. Bedankt Laura

  14. Penny Blankendaal - Ritsma 10 april 2015 at 18:28 #

    Heel duidelijk uitgelegd, dank je wel Laura.

  15. Ivy Green 10 april 2015 at 15:22 #

    Erg verhelderend met die foto's. Hartelijk dank Laura.

  16. Haegeman Roland 10 april 2015 at 14:46 #

    Voor mij is dit ook prima uitgelegd, dank u wel

  17. Nico Nooij 10 april 2015 at 16:12 #

    Er valt mij nog iets op: de brandpuntsafstand is de afstand tussen sensor en het midden van het objectief, zeg je.
    Dat is niet helemaal correct: het is de afstand tussen de sensor en het optisch midden van het objectief. Dat hoeft niet per sé samen te vallen met het fysieke midden van het objectief. Zeker bij de duurdere en complexere objectieven treden hier verschillen op.

  18. Nico Nooij 10 april 2015 at 16:05 #

    Bij veel objectieven voor digitale reflexcamera’s staat juist wel de echte brandpuntsafstand genoteerd.
    De cropfactor gebruik je dan om de vergelijkbare fullframe of kleinbeeld waarde te berekenen (maar waarom zou je?).
    Op mijn Olympus FT-objectieven staat keurig 12-60 of 50-200 mm vermeld. De vergelijkbare waarde voor kleinbeeld is dan 24-120 of 100-400 mm. De cropfactor is bij Olympus 2. Kijk ook maar eens op de site van Olympus of naar advertenties van bijvoorbeeld Kamera Express.
    Verder zijn de zoomobjectieven uit de betere klasse (niet de “kitlenzen”) dermate goed doorgerekend dat er nauwelijks meer verschil te zien is met prime-objectieven. Sterker: de huidige zoomlenzen presteren beter dan de primelenzen uit het pre-digitale tijdperk…
    Ook Canon en Nikon noteren op hun objectieven de werkelijke brandpuntsafstand. In advertenties wil men vaak wel de omgerekende kleinbeeld-brandpuntsafstand vermelden.

    • Laura 16 oktober 2015 at 10:39 #

      Een beetje raar om zoomlenzen van het predigitale tijdperk te vergelijken met zoomlenzen van nu. Dat is appels met peren vergelijken. Als ik mijn 24-70mm (>1400 euro) bijvoorbeeld vergelijk met een 50mm 1.8 van nog geen 120 euro, dan weet ik wel welke er wint hoor ;) Overigens heb je helemaal gelijk dat sommige fabrikanten wel de werkelijke brandpuntsafstand benoemen, maar lang niet alle. Daarom schreef ik ook dat de vermelde brandpuntsafstand niet altijd de werkelijke brandpuntsafstand hoeft te zijn. (Maar het kan dus wel)

      • BvB 13 mei 2016 at 13:09 #

        toch zeker wint de 50-1.8???

      • Erik 9 maart 2018 at 01:16 #

        Beste Laura, Ik ben een beetje verbaasd over je reactie.

        Ten eerste, in het pre-digitale tijdperk werden al kwalitatief zeer goede lenzen geproduceerd. Misschien niet goedkoop, maar wel fantastische kwaliteit. Genoeg fotografen gebruiken nog lenzen van voor het digitale tijdperk. En niet voor niets. Dus die vergelijking van Nico is niet “een beetje raar”…..

        Wat ik wel vreemd vind is dat je om onduidelijke reden een zoomlens van 1400 euro gaat vergelijke met prime lens van 120 euro….? Volgens mij snap je het punt van Nico niet….?

        Daarnaast is het de vraag of je zoomobjectief het “wint” van het prime objectief. Dat is namelijk helemaal afhankelijk van welke objectieven je vergelijkt en in welke omstandigheden, en wat je in je opname wil bereiken.

        Verder is het niet zo dat sommige fabrikanten het werkelijke brandpuntsafstand noemen. Maar de meeste (belangrijkste) doen dat. En terecht.

  19. Luc Berlengee 10 april 2015 at 13:50 #

    Weer eens glashelder uitgelegd!dank je wel

Geef een reactie