IJskoude voeten voor deze foto (+ het IKEA-effect)

Ik had echt een baaldag. En toch is dit een van mijn favoriete foto’s die ik maakte tijdens deze vakantie in de Dolomieten. Een Italiaans bergmeer, ijskoud water. En wat heeft deze foto eigenlijk te maken met het IKEA-effect? Ik ga het je allemaal vertellen. Als dit een van de eerste afleveringen van Vink Mooi is die je beluistert, dan is het goed om te weten dat er ook video bij deze podcast zit. Je kunt de video weergave aanzetten in jouw podcast-app of bekijk de aflevering op YouTube. Wil je deze aflevering nou echt alleen maar luisteren omdat jij nu op de fiets zit of omdat je misschien wel drie muren in je woonkamer een andere kleur aan het geven bent. Ga dan van tevoren even naar vinkmooi.nl, zodat je de foto kunt bekijken die we bespreken en zodat je het verhaal goed kunt volgen. Achter elke mooie foto schelt een verhaal, ook als je dat niet meteen ziet. In deze podcast neem ik je daarom mee achter de camera en hoor je hoe die ene foto tot stand is gekomen. Dus wat gebeurde er voordat er op het knopje werd gedrukt? Welke keuzes maakt het verschil? En hoeveel geluk was er nodig voor deze mooie foto? Eerlijke verhalen en avonturen uit de praktijk, waarbij we verder kijken dan het kader. Mijn naam is Laura Vink en dit is Vink Mooi. Ik probeer ieder jaar een flinke portie vitamine B binnen te krijgen. En daarmee bedoel ik vitamineberg. Want ik hou echt enorm van de bergen. Mijn ouders namen mij en mijn broertje als tiener mee naar Oostenrijk. Ik ben gewoon verliefd geworden op de bergen. Ik ben altijd heel erg blij als ik er ben. En het is niet dat ik Nederland niet mooi vind of dat ik de bergen in Nederland mis. Maar als ik dan in de bergen ben, dan word ik gewoon helemaal intens gelukkig van alle uitzichten en het landschap. Ik vind het gewoon fantastisch. En als je van de bergen houdt, dan herken je dat misschien ook wel. Rabin ging vroeger niet op vakantie naar de bergen. Hij ging naar Zeeland, of misschien wel naar Frankrijk of naar Spanje. Maar gelukkig is hij nu ook heel erg fan van de bergen. Dus ik heb nooit zoveel moeite als ik een bepaalde vakantiebestemming graag wil bezoeken en er zijn bergen om Rabin daarvoor over te halen. Nu zijn we best wel vaak in Oostenrijk geweest en elke keer in Zwitserland. Maar de Italiaanse dolomieten, daar waren we nog niet geweest. En die bergen zijn wel echt heel anders dan de bergen die ik in Vooralberg of in Tyrol gewend was. Dus veel puntiger, veel meer rotspartijen, zichtbaar, veel grilliger, maar opnieuw weer fantastisch. En wij stonden op een camping bij de Toblacher See. Dat is een prachtig mooi bergmeer, helder blauw water. En het is niet het beroemdste bergmeer van de Dolomieten. Dat is Lago di Braies of de Pratzer Wildzee. Dat is een foto, daar zie je altijd foto’s voorbij komen. Dus met ook weer helder blauw water, mooie toppen eromheen, maar ook heel vaak van die bootjes. Dat meer was het niet. Dat lag aan de andere kant van de berg. Wij waren bij de Toblagerzee. En dat is ook een prachtig meer, maar dan zonder de bootjes. Je mag er ook niet zwemmen. En het vindt wel interessant, want dat meer heeft twee namen. Of eigenlijk de Duitse naam, de Toblacher See, of de Italiaanse naam. En dan is het Lago di Dobbiaco. Ik spreek geen Italiaans. Dus ik zeg het vast helemaal verkeerd. We stonden dus met ons kampeerbusje op de camping, die grenst aan het meer. We hadden geen uitzicht over het meer. Het was wel een terrassencamping, maar ik kon het meer niet zien als ik voor de camper zat. Maar dan was het 150 meter lopen en dan stonden we bij het water. En het meer was niet heel groot. In ongeveer 35 minuutjes konden we helemaal om het meer heen lopen. En dat hebben we ook een paar keer gedaan. De dag dat ik deze foto maakte, had ik een beetje een baaldag, een beetje een bleghdag. Gewoon, dat heb je wel eens een dag dat het niet is. En dat heeft met meerdere dingen te maken. Ik denk dat het enerzijds met het weer te maken had. Het was niet zulke lekker weer meer. Het was juli, maar het had geregend en het was eigenlijk ook te fris en te veel wind om lekker buiten te zitten. Dus zat ik in de camper. Ik voelde hem ook niet zo lekker. Ik had ook niet zoveel zin in dingen. We gingen ook niet op pad met de camper, omdat het onze laatste dag was. En de dag ervoor hadden we al een lange wandeling gemaakt bij de draait zinnen. Dus we waren ook niet van plan om de camper weer in te pakken om ergens naartoe te gaan, want dat zouden we de dag erna al doen. Ik had een beetje gewerkt en dat is op zich niet erg, maar ik heb ook een hele tijd op mijn telefoon zitten scrollen. En dan voelde ik me weer schuldig dat ik de tijd op mijn telefoon zat te scrollen. Want dat wil ik niet op vakantie. Dus het voelde een beetje als een dag dat ik daar meer uit had willen halen. Gelukkig werd dat aan het einde van de dag helemaal goed gemaakt. En het omslagpunt kwam zo rond kwart over acht s’avonds. En toen zag ik dat er allemaal lage bewolking langs de bergtoppen ging, langs de bomen. En dat gaf een heel mooi effect. En dat was het moment dat ik dacht, ja, ik ga mijn camera erbij pakken. Ik ga nog even fotograferen. Nu is het best wel grappig dat dat mij triggerde om te gaan fotograferen. Omdat ik echt niet altijd fan ben geweest van bewolking op vakantie of in de mist zitten. Er is een verhaal dat heb ik al vaker verteld in mijn webinars. Maar in 2011 ging ik met mijn ouders en met Rabin naar Noorwegen. Dat was de eerste keer dat ik in Noorwegen was. En we gingen naar de Preikestolen. En de Preikestolen is een klif heel hoog met aan de bovenkant een soort natuurlijk platform. Het is soort van plat aan de bovenkant. En als je daar staat, dan kijk je echt volgens mij wel 500 meter diep omlaag het fjord in. En wij waren naar boven geklommen. En dat was best wel een pittige wandeling. En boven aangekomen zitten we helemaal in de mist. Hebben we helemaal geen uitzicht. En ik was toen een partij chagrijnig. Ik was echt een soort van boos dat ik niet de foto’s kon maken die ik wilde maken. Van dat fjord met dat mooie uitzicht. En daar ben ik de jaren daarna ook nog echt wel een paar keer mee geplaagd door mijn ouders. Dus ik was helemaal niet blij met dat het toen misttig was. Terwijl ik nu weet dat mist of lage bewolking een hele toffe sfeer aan de foto kan geven. Het kan de foto mysterieus maken of het kan laag aan het beeld toevoegen. Dus dat wat dichtbij is, dat zie je nog goed en wat steeds verder weg is, dat wordt dan lichter. Dat geeft ook een gevoel van diepte aan de foto. Het kan storende elementen onzichtbaar maken. Dus mist is juist iets wat ik heel graag gebruik in mijn foto’s. Als het misttig is, dan ga ik ook het liefst in het bos fotograferen. Dus ik vind het heel grappig dat nu de mist en de lage bewolking zo langs de bomen me triggerde om te gaan fotograferen. Terwijl dat niet altijd zo geweest is. Vanaf onze campingplek kon ik dus niet het meer zien. Dus ik ben naar het water toe gelopen. En zodra ik het water zag, had ik meteen een bestemming in gedachten. Want tijdens de wandelingen die we om het meer hadden gemaakt, viel mijn oog iedere keer op een soort mini-eilandje. En het is helemaal geen eilandje. Hier heeft denk ik een naaldboom gestaan die is omgevallen of omgezaagd. En op het restant, op die boomstronk, daar zit wat modder op, denk ik, daar groeit nog wat gras op. En uit het restant van die boomstronk groei drie takken omhoog als een soort drie mini naaldboompjes. En uiteindelijk is het water daaromheen gekomen en is dit dus een mini eilandje geworden, nog geen vierkante meter groot. En mijn oog viel daar dus iedere keer op, omdat het zo mooi los van de kant was. De eerste foto van dit boompje maakte ik een paar dagen ervoor al met mijn smartphone. Maar op deze avond maakte die eerste foto om drie voor half negen. Ik maakte daar twee foto’s van. En ik weet niet wat er toen gebeurde, maar ik denk dat ik heel erg afgeleid raakte door het mistlaagje wat je heel mooi boven het water zag. Ik vind dat echt een heel mysterieuze sfeer geven. En ik zag in de verte ook twee zwanen. En die twee zwanen met dat mistlaagje, dat nevellaagje boven het water. En op de achtergrond de bomen waar ook een beetje mist doorheen ging. Ja, dat vond ik ook een heel mooi plaatje. Dus daar heb ik een aantal foto’s van gemaakt. En toen zag ik ook nog een heel mooi huisje. Een huisje die aan de onderkant van steen is en de bovenste verdieping van hout of houten bekleding met hele mooie gekleurde geraniums of petunia’s aan het balkon. En daar zwommen ook twee of drie zwanen voorbij. Dus daar ben ik toen een tijd mee bezig geweest. En uiteindelijk was het 20 uur dat ik voor het eerst weer terugkwam bij het mini eilandje met dat boompje erop. Inmiddels was het nevellaagje boven het water nog duidelijker geworden. En ik wist, ik wil dit mini eilandje in de spotlight zetten van mijn foto, met op de achtergrond nevellaagje en de bergtoppen erachter, die een soort van vallei lijken te vormen. Nu kwam ik er ook vrij snel achter dat als ik dat mini-eilandje graag de hoofdrol wilde geven in de foto, dat de aandacht heel snel werd weggetrokken door een andere boomstronk aan de linkerkant van het beeld. Dus daar had ook een boom gestaan, die was omgezaagd, dat zie je heel duidelijk. We zien nog een heel duidelijke welstelsel hoe die zich vastklamt aan de kant. Maar het maakte niet uit of ik dat mini-eilandje in het midden van het beeld zette, of juist aan de zijkant. Die andere boomstroom trok gewoon te veel de aandacht. Dat zorgde ervoor dat ik op dat moment twee keuzes maakte. Allereerst ging ik niet fotograferen met een liggende uitsnede, maar met een staande uitsnede. En ik wilde dat mini-eilandje van dichterbij fotograferen met een grootoeklens. Want als je iets van dichtbij fotografeert met een grootoeklens, dan komt dat wat op de voorgrond staat, relatief groter in beeld. En dat wat verder weg is, wordt eigenlijk relatief wat kleiner. Dat is het effect wat een grotehoeklens heeft. Dus ik wilde dat mini-eilandje met een grootoeklens van dichterbij fotograferen. Maar er was wel één probleem. Ik kon dat mini-eilandje niet dichterbij fotograferen vanaf de kant. Ja, dat kon wel, maar dan had ik niet meer de gewenste achtergrond. Ik wilde juist die twee bergtoppen op de achtergrond die een soort vallei vormen en een soort V-vorm geven, dat wilde ik op de achtergrond hebben van dat mini-eilandje. Dus er zat niks anders op dan het water in te stappen. Nu moet je weten, ik heb echt een gruwelijke hekel aan koud. Ik heb heel vaak koude voeten. Ik heb het vaak koud. En als je me vraagt wat mijn grootste angst is, dan zou ik waarschijnlijk zeggen bang dat ik onderkoeld raak en dat ik niet meer warm word. Nu was ik echt niet bang dat ik hier onderkoeld zou raken. Maar ik moest echt wel even een drempel over om te denken. oké, ik wil die mooie foto maken. Dus ik moet dat water in als ik wil fotograferen met het standpunt dat ik in gedacht heb. Dus ik heb mijn schoenen uitgedaan, sokken uitgedaan, broekspijpen opgerold. En ik ben met mijn camera op statief in dat koude water gestapt. En het is juli, hè. Maar ik had wel een muts op tijdens het fotograferen. En ik had van die polswarmes. Dus het was echt geen warme dag. Ik had mijn camera dus op statief gezet en dat dat eigenlijk twee belangrijke redenen. De eerste is dat ik dan heel specifiek de compositie kan bepalen. Klein stukje opzij, een klein stukje naar voren. En dan hoef ik dat niet iedere keer opnieuw te bepalen. Maar het tweede was dat ik het gewoon nodig had voor de camera-instellingen. Want inmiddels was de zon ondergegaan, de zon was helemaal niet te zien. Het begon dus te schemeren en dan kom je al vrij snel bij lange sluitertijden.
En dat brengt me bij de metagegevens. De foto is gemaakt met een 14-24 mm lens op 22 mm. Het was 13 juli 2025 om 11 minuten over 9 ’s avonds, dus 10 minuten daarvoor was ongeveer de zon ondergegaan. De foto is gemaakt met diafragma f/11 ISO 100 en een sluitertijd van 20 seconden. En ik heb daarbij ook een gradueel grijsfilter gebruikt om te zorgen dat de lucht aan de bovenkant nog net ietsje donkerder is. Het was een gradueel grijsfilter met een zachte overgang. Dus dat kan er ook voor zorgen dat de foto toch net ietsje donkerder werd en dat ik dat moest compenseren met een langere sluitertijd. En door die sluitertijd van 20 seconden is het water helemaal vlak geworden. Je ziet geen rimpeling in het water meer. Je ziet de reflectie ook heel erg mooi van de bergtoppen erachter. De bergtoppen zijn half verborgen achter de wolken. En de wolken zijn extra zacht geworden door die sluitertijd van 20 seconden. Dus die wolken bewogen, maar door de lange sluitertijd hebben die ook wat bewegingsonscherpte gekregen. Met een sluitertijd van 20 seconden duurt het ook best wel lang voordat de foto is gemaakt. En ik weet nog dat ik tijdens het wachten af en toe één voet uit het water haalde. En dan stond ik als een soort flamingo in het water met de gedachte: liever één koude voet dan twee koude voeten. Maar dan moet je wel stevig staan, dan moet je niet bijna je balans krijgen te verliezen. En als je dat wel doet, moet je vooral niet je camera pakken. Want dan beweeg je het statief en dan is die foto dus ook bewogen. Uiteindelijk maakte ik meerdere variaties van de foto. Iedere keer met een iets ander standpunt. Maar bij iedere foto probeerde ik er wel echt op te letten dat die takken op dat mini-eilandje mooi los stonden. Dat die een goed contrast hadden met de achtergrond, met de reflectie. Zodat ze die takken goed opvielen. Dat is waar ik controle over had met mijn standpunt. Waar ik geen controle over had, wat de wolken op de achtergrond deden. Dus het maakt het voor mij nog steeds heel lastig kiezen. Wat nou mijn favoriet is uit deze serie. Bij één foto vind ik de compositie het sterkst, maar daar zie ik de bergen op de achtergrond niet helemaal. Die zitten achter de wolken verstopt. Terwijl bij een andere foto vind ik juist dat je de bergen op de achtergrond heel mooi ziet en het mistlaagje ertussen. Maar dan vind ik dat die andere boomstronk net iets te veel aandacht trekt. Dus ik vind het heel lastig kiezen wat mijn favoriet is. Wat ik wel weet, is dat ik super blij ben dat ik deze foto’s heb gemaakt en dat het mijn dag helemaal goed maakte. Want het begon dus als een baaldag. Maar deze foto’s maakte het helemaal goed. Ik kwam helemaal in een soort flow terecht. Ik genoot heel erg van het fotograferen. Ook al had ik koude voeten, maar dat had ik er helemaal voor over. Uiteindelijk ben ik natuurlijk wel het water weer uitgegaan. Maar ik ben nog doorgegaan met fotograferen. Zelfs toen het zo donker werd dat ik zelf bijna niet meer zag wat ik fotografeerde, kon ik met een hoge ISO-waarde en een lange sluitertijd nog wel de wolken en de mist in het landschap vastleggen. Dus ik ben echt net zo lang doorgegaan met fotograferen tot ik zelf niet meer kon zien wat ik fotografeerde. En het feit dat ik zo in een flow terecht was gekomen, doordat ik getriggerd werd door die foto van de mist, en daarna zo met die foto’s van dat mini-eilandje bezig was geweest, ja, dat maakte heel de dag en dat was echt een heel fijn gevoel. Iedere keer als ik terugdenk aan deze vakantie, dan denk ik ook weer aan deze foto’s. En zijn dit nou de beste foto’s die ik tijdens die vakantie heb gemaakt? Dat weet ik niet. Deze foto’s komen in ieder geval weer iedere keer als favoriet naar boven. En dat is ook helemaal niet gek. Want ik denk dat een van de dingen die zo mooi is aan de foto’s, is de ervaring die ik heb. Dus de foto is voor mij mooi vanwege de ervaring die ik had tijdens het maken. En ik denk dat het voor heel veel fotografen herkenbaar is dat als je heel veel moeite doet voor een foto, of je steekt er heel veel energie in, of er zijn ongemakken die je had vanwege het fotograferen, dan ga je die foto automatisch boeiender vinden, of waardevoller, of mooier. Jouw ervaring van dat moment zit nog heel sterk gekoppeld aan de foto. En dat is helemaal niet erg, hè? Want je fotografeert als hobby omdat je het leuk vindt en dan mag die ervaring juist aan de foto gekoppeld blijven. Maar dat zorgt er ook voor dat je wel minder objectief naar je eigen foto’s kan kijken. Misschien dat ik pas over twee of over vijf of over tien jaar kan zeggen. Leuk, Laura, deze foto’s. Maar van deze serie is deze echt het beste. En je had ook nog wel even daar of daar of daar op kunnen letten. Dan ben ik die hele ervaring van het moment of van die koude voeten of vergeten, of de ervaring is gewoon iets vervaagd. De emotionele connectie met de foto is wat minder sterk geworden. En dan kan ik objectiever naar de foto kijken. Dit heeft trouwens gewoon een naam. Dit is het IKEA-effect. Mensen waarderen iets meer als ze er meer moeite voor hebben gedaan. Dus mensen waarderen een meubel, of nou een kast is of een tafel meer als ze hem zelf in elkaar hebben gezet. Super interessant, toch? En dat geldt dus denk ik ook in een bepaalde mate voor het fotograferen. Oké, dat was de foto van de Toblachersee. Ja, dat ruimt. Wil je deze foto nog even terugkijken? Ga naar vinkmoo.nl / 5. Als je deze aflevering op YouTube hebt bekeken, vergeet je dan niet te abonneren. En heb je deze aflevering bekeken of beluisterd in je podcast-app? Volg de show dan, zodat nieuwe afleveringen automatisch voor je klaarstaan. Mijn naam is Laura Vink van Vink Academy en dit was Vink Mooi. Tot de volgende keer. Doegdoeg.