Twee kleine stippen maken het verschil – macrofoto van een waterjuffer

Dat je super vroeg je wekker zet om vlinders te gaan fotograferen. En dat je vervolgens helemaal geen vlinders kan vinden. Nou, dat overkwam mij. Gelukkig heb ik die ochtend wel een andere gave foto gemaakt van een waterjuffer die soort van naar me lijkt te zwaaien. En we gaan het er vandaag over hebben, hoe soms een heel klein detail ervoor kan zorgen dat je zegt. Dit is de foto die ik uitkies, terwijl andere foto’s op verschillende factoren misschien wel beter zijn. Als dit de allereerste aflevering van Vink Mooi is die je beluistert, dan is het goed om te weten dat er ook video bij deze podcast zit. Je kunt de aflevering ook alleen beluisteren. Misschien ben je ondertussen wel lekker aan het wandelen of ben je brownies aan het bakken. Ga dan wel van tevoren even naar vinkmooi.nl, zodat je de foto kunt bekijken die we vandaag gaan bespreken, zodat je het verhaal goed kan volgen. En wil je de video wel bekijken? Ga dan naar YouTube of zet de video weergave in jouw podcast-app aan. Achter elke mooie foto schelt een verhaal, ook als je dat niet meteen ziet. In deze podcast neem ik je daarom mee achter de camera en hoor je hoe die ene foto tot stand is gekomen. Dus wat gebeurde er voordat er op het knopje werd gedrukt? Welke keuzes maakt het verschil? En hoeveel geluk was er nodig voor deze mooie foto? Eerlijke verhalen en avonturen uit de praktijk, waarbij we verder kijken dan het kader. Mijn naam is Laura Vink en dit is Vink Mooi.

In 2006 kocht ik mijn allereerste spiegelreflexcamera. Dat was een Nikon D50 met een 18-200 mm lens. En het tweede objectief dat ik twee jaar later kocht, was een macrolens. Want met het fotograferen ging het natuurlijk een wereld voor me open en ik zag foto’s onder andere van vlinders en libellen en bloemen van dichtbij gefotografeerd. En dat wilde ik ook. Dus daarvoor sparde ik voor een macrolens.

Toen ik die macrolens had, kwam ik er wel al vrij snel achter dat het fotograferen van vlinders of libellen of andere vliegende insecten best wel lastig is. Want tegen de tijd dat je de camera erop gericht hebt, dan vliegen ze alweer weg. Dus ja, dat is allemaal best wel lastig. Je moet snel reageren. En nu leerde ik ook vrij snel dat vlinders koelbloedig zijn. En dat betekent dat zij de omgevingswarmte of de warmte van de zon nodig hebben om op te warmen. Want dan pas kunnen ze weer wegvliegen. Daarom kan je het jezelf makkelijker maken om ochtends vroeg vlinders te fotograferen. Want dan zijn ze nog niet goed opgewarmd, dan blijven ze dus stilzitten. En dat geeft jou meer de tijd om rustig te focussen, scherp te stellen, compositie te bepalen, etcetera. Dit wilde ik dus ook. In 2018 zette ik 16 juni mijn wekker heel vroeg. 10 over 5. 21 juni is natuurlijk de langste dag van het jaar. 16 juni betekende dat de zon om 5 uur 20 opkwam. Ik zette de wekker 10 over 5. Tien voor half zes liep ik al buiten en ik liep vanuit mijn huis naar een kanaal. Het Maxima- kanaal vlakbij mijn huis. Want de middag daarvoor had ik daar allemaal koolwitjes gezien. Dus ik wilde die koolwitjes fotograferen en ik hoopte dus dat zij daar rustig stilzaten en dat ik ze kon fotograferen. Nou, spoiler alert! De eerste koolwitjes fotografeerden ik pas om drie voor half negen. Dus mijn ochtend ging niet zoals gepland. Ik zag gewoon helemaal geen vlinders. En op dat moment was mijn conclusie dat ofwel ik zag ze gewoon niet. Ik wist niet zo goed waar ik op moest letten misschien. Het kon ook zijn dat ze er niet waren. Ik denk dat optie 1 reëler was, maar goed, ze konden er ook gewoon niet zijn. Of ik zag iets anders superbelangrijks over het hoofd. Maar ik zag dus geen vlinders. Gelukkig was het echt helemaal geen verspilde ochtend. Want ik heb gewoon andere kleine details gefotografeerd. Ik heb rupsen gefotografeerd. Ik heb een waterjuffer gefotografeerd. Ik heb een grote libel gefotografeerd. En nu ben ik wel benieuwd of jij weet wat het verschil is tussen een waterjuffer en een libel. Ik moest het even opzoeken, maar een waterjuffer is vaak kleiner of heeft een smal achterlijf. En als een waterjuffer op een takje of een gasprietje zit, dan zijn de vleugels gesloten. Die zitten tegen elkaar aan. En bij een waterjuffer zitten de ogen meer aan de zijkant van het hoofd. Die heeft een soort 360 graden panoramaview. Terwijl bij een libel zitten de ogen dichter bij elkaar. Het achterlij van een libel is vaak ook dikker. En als een libel op een bloem zit, dan zijn de vleugels gespreid, dus niet bij elkaar zoals bij een waterjuffer.
Nu vond ik dus een waterjuffer of meerdere waterjuffers op wat gasprietjes. En de uitdaging bij macrofotografie is dat de scherptediepte flinterdun is, soms nog geen millimeter dik. En dat komt omdat je fotografeert met een macro lens. In mijn geval fotografeer ik met een 90 mm macrolens en je fotografeert dichtbij. Je komt dicht op het onderwerp zodat je het insect groot in beeld kan brengen. Maar de brandpuntsafstand en het feit dat je van dichtbij fotografeert, maakt de scherpediepte heel klein. Je wilt dan ook niet fotograferen met een diafragma van F4 of F5. Je gaat eerder naar F8, 11, misschien zelfs nog kleiner diafragma. En zelfs bij F11 kan het zo zijn dat als je scherp stelt op die waterjuffer of een ander insect, dat de kop wel scherp is, maar de vleugels niet. Als je wilt dat alles scherp is, dan moet zowel de kop als de vleugels als het lijf binnen het scherpte dieptegebied vallen. En dan moet je hem dus ook echt helemaal van opzij fotograferen. Als je alles scherp wil hebben, heb je dus of een heel klein diafragma nodig. Of aan de slag met focusstekking. Maar heel eerlijk, dat is gewoon niet zo mijn ding. Of je kunt accepteren dat niet alles helemaal scherp is. En dan kies je dus waar je gaat focussen, wat voor jou het belangrijkste is om scherp te hebben. Nu heb ik mijn foto’s gemaakt met mijn camera op een statief en met handmatig scherp stellen. Mijn camera stond op een statief vanwege de heel simpele reden dat je dan niet heel de tijd gehurkt of in een gekke houding je camera vast hoef te houden. De camera staat gewoon stil. Ik richt hem op het grassprietje waar dus nu de waterjuffer zat. En ik kon. Het was een spiegelreflexcamera, ik zette de live view aan. Die heeft een kantelbaar schermpje. Mijn camera. Dus ik kon heel goed zien wat ik fotografeerde. En ik stel handmatig scherp. Want juist omdat die scherptediepte zo dun is, wil jij precies bepalen wat er het scherpst wordt. En als je een scherpstelpunt gebruikt en je zet die bijvoorbeeld op het lijf of op de kop van zo’n waterjuffer, dan kan dat zomaar zijn dat hij toch de scherpte iets te veel naar voren of iets te veel naar achteren heen. Dus daarom stel ik meestal handmatig scherp bij macrofoto’s.
Van alle foto’s die ik die ochtend maakte, is er één duidelijk mijn favoriet. Dat is de foto waarbij de waterjuffer een soort van verborgen zit achter een grassprietje, een beetje een schuin grasprietje. Hij houdt dat grassprietje vast bij de ogen aan weerzijde van dat grasprietje. We zien ook nog wat voelsprieten. En één van die pootjes die is opzij. En omdat het lijkt alsof hij me recht aankijkt en alsof hij een soort van zwaait, dat geeft een gevoel aan de foto. Dat brengt een soort van emotie met zich mee. En dat is waarom ik deze foto eruit piek.
Is de foto dan helemaal perfect? Nee. Zijn er dingen die ik nu anders zou doen? Zeker wel. Allereerst denk ik dat ik mijn camera aan kwartslag had moeten draaien omdat je dan een staande uitsneden krijgt. Nu heb je een liggende uitsneden met veel lege ruimte links en rechts van het beeld. En dat voeg niet zoveel toe. Het is ook niet helemaal wazig en dat hoeft ook niet, het hoeft nooit helemaal wazig te zijn. Maar er zijn ook wel wat kleurvlakken die misschien een klein beetje afleiden. En ik heb deze foto ook een stukje gekropt. Want als je het originele beeld bekijkt, dan zit er aan de rechterkant nog een soort bruine vlek. Onderin ook. En onderin zit er ook nog een klein grasprietje wat je ziet. Een groen grasprietje aan de linkerhoek. En het zijn subtiele kleurverschillen, maar die lijden wel af. Dus dat is de reden dat ik de foto uiteindelijk heb gekropt. Maar als ik mijn camera een kwartslag had gedraaid, had ik dat natuurlijk al meteen buiten beeld gelaten.
De metagegevens. Ik heb de foto gemaakt om 7 uur 19 uur met een 90 mm macro lens op diafragma f/11, een 80ste van een seconde en ISO 800. En ik denk nu dat die ISO waarde nog wel iets omhoog had gemogen, dus ISO 1000 of ISO 1250. Want die sluitertijd van een 80ste van een seconde. Het zit net op het randje met een 90 mm macro lens. Mijn camera stond op een statief, dus in principe kan het. Maar ik heb dan liever een honderdste van een seconde of een 125ste van een seconde, denk ik nu. Dus dan had ik liever mijn ISO-waarde iets hoger gedaan. Mijn diafragma zou ik niet snel groter maken. Die f/11 had ik echt hier nodig om te zorgen dat die ogen goed scherp waren en dat dat pootje dat je die ook nog scherp ziet. En dan zie je nog allemaal kleine haartjes op zitten. Dus daarvoor moest ik een diafragma van F11 gebruiken, omdat anders dat wel weer waziger zou worden. Bij deze foto denk ik dus: oh Laura, had je camera nou een kwartslag gedraaid, dan was hij beter geweest. Leuk om te weten. Deze foto staat ook in mijn boek Iedereen Foto Smart. En daar heb ik hem volgens mij beeldvullend staan en daar heb ik hem ook een staande oriëntatie gegeven.

Gelukkig zag ik dit tijdens het fotograferen ook. Dus ik heb daarna mijn camera een kwartslag gedraaid. Bij een statief is dat niet altijd handig, maar dat heb ik gelukkig wel gedaan. En ik heb die waterjuffer weer op verschillende manieren gefotografeerd. Dus sommige foto’s met een wat lager standpunt, dat je nog wat van de lucht ziet en dat je ook meer van de vleugels ziet. Anderen juist weer meer met het groen op de achtergrond. En ik heb zelfs een soort van miniserie, waarbij het lijkt alsof die waterjuffer een dansje doet. Dus dan had hij eerst zijn ene poot op zij en daarna had hij twee andere poten op zij. En de foto met die twee andere poten opzij. Die vind ik dus ook wel tof. Maar deze foto heb ik niet gekozen boven die andere foto. Omdat bij deze foto één van de ogen verborgen achter dat grasprietje. Terwijl ik het juist zo boeiend vond dat beide ogen om dat grasprietje heen kijken. Dus daarom wint deze foto het niet. Tussendoor heb ik mijn camera weer teruggekanteld, dus ik heb opnieuw foto’s met een liggende oriëntatie. En ook toen heb ik die waterjuffer weer recht van voren kunnen fotograferen. Dus ik heb nu een foto in beeld waarbij je weer een grasprietje ziet. De ogen aan beide kanten van dat grasprietje, één pootje steekt hij weer uit.

En technisch gezien vind ik deze foto misschien nog wel beter gelukt. Hij heeft ook een mooiere, wazige achtergrond. Minder afleiding in de achtergrond dan bij de andere foto. En toch kies ik deze foto niet. Het verschil zit hem in twee zwarte stipjes. De ogen van een waterjuffer die bestaat uit allerlei verschillende lenzen. Ik weet niet precies hoe het werkt, maar ik had even gegoogeld. Er zitten dus heel veel lenzen op. Daardoor kan hij zo enorm om zich heen kijken. En in die ogen zit een pseudopupil. Dat is niet echt een pupil. Maar dat zien wij als zwarte stippen. En ik weet niet of die zwarte stippen de plek zijn waar die waterjuffer naar kijkt. Maar op de foto die ik dus eigenlijk technisch iets beter vind omdat de achtergrond waziger is, daar zien we die zwarte stippen niet. Die zwarte stippen zitten helemaal aan de bovenkant van het oog, eigenlijk tegen een ander zwarte deel aan. En daardoor valt het niet op. Terwijl bij de foto die zwarte stippen precies in het midden van het oog zitten. En daardoor lijkt het alsof alsof hij een soort verbaasde look heeft, alsof hij me recht aankijkt. En dat geeft naar mijn idee juist de emotie aan de foto. Het is dus soms een heel klein detail, waardoor je zegt: dit is de foto, dit is mijn favoriet. Terwijl andere foto’s op andere vlakken misschien beter zijn, maar die hebben dat ene detail niet en daardoor vallen ze af. Dus een heel klein detail, dat kan echt het verschil maken. Wil je deze foto nog even terugkijken of wil je even inzoomen op de details? Ga dan naar vinkmooi.nl / 9. Als je deze aflevering op YouTube hebt bekeken, vergeet je dan niet te abonneren. En als je deze aflevering hebt beluisterd of bekeken in jouw podcast-app. Volg de show dan, zodat nieuwe afleveringen automatisch voor je klaarstaan. Mijn naam is Laura Vink van Vink Academy en dit was Vink Mooi. Tot de volgende keer.