Een foto waarop veel te zien is, of waar veel tegelijkertijd gebeurt, komt snel rommelig over. Dit kan de foto minder mooi maken. Soms is bij zo’n druk beeld ook onduidelijk waar de foto om draait; de kijker weet niet wat je precies wilt laten zien. Een dergelijk beeld wil je dan meer focus geven en ‘rustiger maken’. Een manier om dat te bereiken is door dat wat niet belangrijk (genoeg) is, niet te laten zien in de foto. Dit wordt ook wel “de kunst van het weglaten” genoemd. Dit artikel gaat over de verschillende strategieën hoe je de kunst van het weglaten kunt toepassen.

Onderwerp isoleren

Kom dichterbij

Het is een beroemde quote van fotograaf Robert Capa: “If your pictures aren’t good enough, you aren’t close enough.” Nu wil ik niet beweren dat dit áltijd zo is, maar vaak genoeg is het wel waar.

Op zich is het niet zo verwonderlijk. Je ziet iets interessants, pakt je camera en maakt de foto. Op dat moment is jouw blik gericht op het object of onderwerp dat je aandacht trok. Alleen hierdoor heb je automatisch ook minder aandacht voor de omgeving, dat wat er nog meer gebeurt. En tja, dan kom je er misschien achteraf pas achter dat het onderwerp toch niet zo goed overkomt op het beeld, zoals je bedoeling was.

Hieronder een voorbeeld. Waar denk je dat deze foto om draait?

Wat zie je allemaal op de foto? Wat denk je dat de fotograaf het liefst wilde laten zien?

Wat zie je allemaal op de foto? Wat denk je dat de fotograaf het liefst wilde laten zien?

Als je wilt laten zien hoe mooi de bloeiende paarse heide afsteekt tegen de oranje pompoenen, dan zie je vast dat de foto hierboven daarin niet is geslaagd. Je ziet wel de bloembak, maar ook personen op de achtergrond, de fietsen, het gebouw. Als je wilt dat de aandacht gaat naar het kleurcontrast tussen de heide en de pompoenen, dan moet je dit isoleren. De omgeving is hier overbodig en kun je prima buiten beeld laten.

Door dichterbij te komen wordt het onderwerp geisoleerd. Nu gaat de aandacht naar de pompoenen tussen de heideplantjes.

Door dichterbij te komen wordt het onderwerp geïsoleerd. Nu gaat de aandacht naar de pompoenen tussen de heideplantjes.

Onthoud dat iets niet altijd helemaal op de foto hoeft te staan.  Stel je eens voor hoe saai de foto’s worden als je iemand altijd van hoofd tot voeten in beeld wilt hebben! Durf delen van het onderwerp af te snijden. Figuurlijk dan he, niet letterlijk. ;)

Moet iemand altijd helemaal op de foto staan?

Moet iemand altijd helemaal op de foto staan?

Door dichterbij te komen gaat het veel meer om de glimlach van dit meisje

Dat op deze foto geen handen of voeten zichtbaar zijn, mis je niet toch? Je kunt de kunst van het weglaten ook goed toepassen bij portret- en kinderfotografie.

Inzoomen

Behalve dichterbij komen, kun je een onderwerp ook isoleren door meer in te zoomen. Dit is uiteraard vooral handig als je niet dichterbij kunt komen als iets simpelweg te ver weg is. Bij onderstaande foto valt het licht heel erg mooi op de kerktoren. Maar komt dat zo ook voldoende over?

Dat deze foto draait om het licht op de kerktoren komt niet goed naar voren. Je wordt afgeleid door de andere gebouw en de boot onderin beeld.

Dat deze foto draait om het licht op de kerktoren komt niet goed naar voren, ook al staat deze volgens de regel van derden netjes op een lijn van éénderde. Je wordt afgeleid door de andere gebouwen en de boot onderin beeld.

De kunst van het weglaten: door inzoomen laat je de (afleidende) omgeving buiten beeld.

De kunst van het weglaten: door inzoomen laat je de (afleidende) omgeving buiten beeld.

En door de camera een kwartslag te draaien vind je de compositie misschien wel nog beter.

En door de camera een kwartslag te draaien vind je de compositie misschien nog wel beter.

Bij smartphone fotografie is inzoomen meestal niet aan te raden, omdat de kwaliteit van het beeld dan flink achteruit gaat. De foto wordt snel blokkerig en ziet er minder scherp uit. Je kunt wel inzoomen als jouw smartphone meerdere lenzen achterop heeft.  De ene lens is meer ingezoomd dan de andere. Maar toch blijft het belangrijk om alert te blijven op het totaalplaatje. Wat wil je laten zien met de foto? Wat kun je buiten beeld laten, omdat het niets toevoegt? Blijf niet staan waar je staat simpelweg omdat je daar stond toen je iets interessants zag. ;)

Overigens kun je in veel situaties waarschijnlijk dichterbij komen. En als je foto’s maakt met je spiegelreflexcamera, systeemcamera of compactcamera dan kun je alleen niet zoomen als je een primelens (vaste brandpuntsafstand) gebruikt.

Of je dan kiest voor inzoomen óf voor dichterbij komen, verschilt per onderwerp en per situatie. Fotografeer je iets dichtbij met een groothoeklens, dan ziet dat er heel anders uit dan als je hetzelfde onderwerp van een afstandje met een zoomlens had gefotografeerd. Experimenteer en kijk wat dan het beste past voor het beeld dat je wilt maken.

Een andere achtergrond

Fotograferen met weinig scherptediepte voor een wazige achtergrond

Wanneer je inzoomt of dichterbij komt, breng je vaak minder in beeld. Soms minder van het onderwerp, soms minder van de omgeving. Of een combinatie van allebei. Maar er zijn meer manieren om een foto rustiger te maken. Je kunt vaak ook invloed uitoefenen op de achtergrond.

De eerste optie is door te fotograferen met weinig scherptediepte, waardoor de achtergrond wazig wordt. Je behoudt zo nog wel wat kleuren, context of vormen, maar doordat je de details op de achtergrond weglaat, ziet de foto er rustiger uit.

Op de achtergrond staan bladeren en takken. Door de wazige achtergrond leidt dit niet meer af.

Op de achtergrond staan bladeren en takken. Door de wazige achtergrond leidt dit niet meer af.

De kunst van het weglaten: een onscherpe achtergrond maakt de foto rustiger

De kunst van het weglaten: een onscherpe achtergrond maakt de foto rustiger

 

Een ander standpunt voor een rustigere achtergrond

Een andere manier om voor een rustigere achtergrond te zorgen, is door van standpunt te veranderen. Kijk eens wat er gebeurt als je een paar stappen opzij doet. Of wat doet het met het beeld als je vanuit een laag standpunt fotografeert (kikkerperspectief)? Door een andere hoek of een ander standpunt kun je kiezen voor een achtergrond die minder storende elementen bevat en rustiger is. Bij de kunst van het weglaten draait het dus niet altijd om het onderwerp groter in beeld te brengen. Je kunt het onderwerp even groot of klein in beeld houden, maar zorgen voor meer ‘lege ruimte’ (negatieve ruimte) om het onderwerp heen.

Hieronder een voorbeeld van een kunstwerk (Slight Uncertainity door Michal Trpa) dat hangt in Praag. Bij de eerste foto valt de meneer aan de paraplu bijna weg tegen het gebouw erachter. Door vanaf een ander punt te fotograferen, kon ik dit oranje gebouw grotendeels weglaten en zorgen voor meer lege ruimte achter hem.

Het oranje van de achtergrond overheerst in de foto. Het grijze 'hangende' standbeeld valt amper op.

Het oranje van het gebouw van de achtergrond overheerst in de foto. Het grijze ‘hangende’ standbeeld valt amper op.